“When literary heritage and expression are attacked, our capacity to develop the narratives and ideas necessary to understand and address the world’s seemingly intractable challenges is diminished, resulting in a cost borne by us all.”

 

- Ma Thida, Voorzitter PEN International Writers in Prison Committee

​

​

Vandaag op Wereldboekendag presenteert PEN International Writers Under Siege: Defying Silence – PEN International Case List 2026. Van censuur en arbitraire detentie tot online intimidatie, disinformatie en oorlog, de Case List van 2026 laat zien hoe de ruimte voor expressie, cultuur en tegengeluid krimpt. Overheden doen steeds meer pogingen om kritische expressie het zwijgen op te leggen, en schrijvers te vervolgen om hun werk.

​

Wereldwijd hebben schrijvers te maken met gevangenschap, dreigementen, censuur en gedwongen ballingschap. Alleen al in 2025 documenteerde PEN International wereldwijd 140 cases: 32 schrijvers gevangen gezet, 26 geïntimideerd, 23 aangeklaagd en 12 onderworpen aan gedwongen verdwijning. Onder hen: Indiase journalist en auteur Rana Ayyub, die met de dood bedreigd wordt vanwege haar verslaggeving. Belarussische Nobelprijswinnaar Ales Bialiatski werd vrijgelaten uit de gevangenis maar in ballingschap gedwongen. Journalist en schrijver Óscar Enrique Martínez D’Aubuisson moest zijn thuisland El Salvador verlaten na dreigementen en geruchten van een arrestatiebevel vanwege interviews die banden van de overheid met gangs blootlegden. Het lot van 12 Eritrese schrijvers en journalisten, die al bijna 25 jaar vastzitten, blijft onbekend. De Algerijnse dichter Mohamed Tadjadit is herhaaldelijk gevangengezet vanwege zijn schrijven en activisme. 

​

Writers Under Siege: Defying Silence – PEN International Case List 2026 legt een erosie van de vrijheid van expressie bloot. In veel landen trekken overheden zich weinig meer aan van mensenrechten, terwijl terugtrekkingen uit internationale instituten de mondiale, op regels gestoelde orde verzwakken. Gewapende conflicten blijven over de hele wereld verwoesting en vernietiging aanrichten, onder andere in de Democratische Republiek Congo, in Myanmar, Palestina, Soedan en Oekraïne. 

​

In Soedan is het aantal werkende journalisten gedaald van 1500 voor de oorlog tot zo'n 250 nu, met slechts zo'n 70 journalisten nog werkzaam in het land zelf. In Oekraïne hebben Russische troepen tenminste 255 culturele figuren vermoord, waaronder schrijvers, kunstenaars en historici. In Gaza hebben Israëlische bombardementen huizen, bibliotheken en culturele ruimtes verwoest, en schrijvers, journalisten en kunstenaars vermoord en verdrongen. 

 

Protestbewegingen blijven wijdverspreid, vaak geleid door Gen Z activisten die zich online organiseren. Deze online mobilisatie heeft geleid tot het afzetten van leiders of overheden in Bulgarije, Indonesië, Madagascar, Nepal, Peru en Servië, en hervormingen in Kenia, Marokko, Paraguay, de Filipijnen en Togo. Autoriteiten reageerden vaak met bruut geweld, massa-arrestaties en andere restricties. Zo werd het internet platgelegd en social media geblokkeerd tijdens protesten in Afghanistan, Kameroen, Nepal, Iran, Indonesië, Tanzania en India. In Cuba werd dichter en academicus José Gabriel Barrenechea Chávez veroordeeld tot een gevangenisstraf van maximaal zes jaar voor deelname aan een vreedzaam protest. 

​

In toenemende mate zien we een censuur van boeken, met name in de VS en Canada, maar ook in Cuba, Mexico en Turkije. Vooral boeken over gender, anti-racisme en LGBTQI+ thema's liggen onder vuur. In Oost Jeruzalem namen Israëlische troepen boeken in beslag van een Palestijnse boekwinkel en hielden de eigenaren, schrijver en boekverkoper Mahmoud Muna en zijn neef Ahmad Muna kort vast. 

​

Als reactie op deze dreigingen verschafte PEN International, in nauwe samenwerking met het PEN Emergency Fund (PEF) 84 noodbedragen aan schrijvers in nood.  Vooral aan Palestijnse schrijvers uit Gaza (21), gevolgd door schrijvers uit Myanmar (16), Afghanistan (7), Turkije (6), Belarus (4), Ethiopië (2) en Nicaragua (2).  

​

Ondanks alles noemt de Case List 2026 ook een aantal belangrijke overwinningen. O.a. de vrijspraak en vrijlating van Mozambikaanse schrijver Alex Barga, de veroordeling van Hadi Matar voor zijn aanval op Salman Rushdie, de vrijspraak van Filipijnse schrijver Amanda Echanis, de vrijlating van Oekraïnse journalist Vladyslav Yesypenko, en de vrijlating van Brits-Egyptische schrijver Alaa Abd El-Fattah.

​​

Bekijk de hele Case List hier.

​

​

​