ONTHEEMDING IS ONVERMIJDELIJK
I
Je afvragen wat in onze eeuw ontheemding is
wijst al op een soort vervreemding
Immers overal waar de mens zich bevindt
is ontheemding onvermijdelijk
Uit de bundel 'Hüznün İsyan Olur' [Jouw weemoed wordt opstand]. (Istanbul, 1979).
In memoriam: Ahmet Telli (1947-2026)
Tekst door Sytske Sötemann
PEN-Turkije heeft met groot verdriet het overlijden bekend gemaakt van de in Turkije in brede -vooral linkse en Koerdische- kringen gewaardeerde en geliefde dichter, Ahmet Telli. Hij stierf op 10 juli op 79-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Ankara.
De dichter, ook wel liefkozend ‘Ahmet Abi’ [Grote broer Ahmet] genoemd, wordt geprezen om zijn standvastige solidariteit. Hij was ‘broer, vriend en kameraad in de opstand, in het verzet en in de gevangenis, zowel in treurnis als in vreugde’. Niet alleen in zijn aansprekende poëzie vertegenwoordigde hij namelijk de stem van de onderdrukten, maar hij deed dat ook door actief deel te nemen aan protestbewegingen en demonstraties van arbeiders, studenten en Koerden voor gelijkwaardige rechten. Beide bezigheden leverden hem overigens jarenlange gevangenschap op. Helaas geen onbekend verschijnsel in Turkije.
Met zijn geschriften trad Telli weliswaar in het sociaal-realistische en revolutionaire voetspoor van zijn beroemde voorganger Nâzım Hikmet (1902-1963), maar als voorloper van de generatie dichters na 1960 stuurde hij aan op een eigentijdse, rebelse en lyrische poëzie. Daarmee wilde hij uiting geven aan het verdriet, de teleurstelling, de strijd, de hopeloosheid en de eenzaamheid van de mens, maar ook aan de hoop die de mens ontleent aan de liefde en de rustgevende elementen van de natuur.
Dat zijn gedichten weerklank vonden en vinden blijkt wel uit het feit dat vele ervan op muziek zijn gezet en nog altijd worden gespeeld en gezongen, ook door bekende musici, zoals de groep Yeni Türkü [Het Nieuwe Lied] en de zangeres Selda Bağcan. Volgens PEN-Turkije ‘bezitten zijn werken een universele kwaliteit die in alle talen van de wereld gelezen zouden moeten worden.’
Uitgeverij Opwenteling zal dit najaar een tweetalige bloemlezing presenteren van drie Turkstalige revolutionaire dichters na Nâzım Hikmet, namelijk Hasan Hüseyin Korkmazgil, Ahmed Arif én Ahmet Telli, met inleiding, selectie en vertaling door Sytske Sötemann i.s.m. İlayda Buse Demirci.